نوتوک

Atatürkün kendi kaleminden çıkan bu eser, yine Atatürk tarafından Cumhuriyet Halk Partisinin 15-20 Ekim 1927 tarihleri arasında Ankarada toplanan ikinci kurultayında 36,5 saat süren ve altı günde okunarak tarihi bir hitabeye dayandığı için NUTUK adını almıştır.1919 senesi Mayısının 19. günü Samsuna çıktım. Vaziyet ve manzara-i umumiye: Osmanlı Devletinin dahil bulunduğu grup, Harb-i Umumide mağlup olmuş, Osmanlı ordusu her tarafta zedelenmiş, şeriaiti ağır bir mütarekename imzalanmış. Büyük harbin uzun seneleri zarfında, millet, yorgun ve fakir bir halde. Millet ve memleketi Harb-i Umumiye sevk edenler, kendi hayatları endişesine düşerek, memleketten firar etmişler. Saltanat ve hilafet mevkiini işgal eden Vahdettin, mütereddi, şahsını ve yalnız tahtını temin edebileceğini tahayyül ettiği deni tedbirler araştırmakta. Damat Ferit Paşanın riyasetindeki kabine aciz, haysiyetsiz, cebin, yalnız Padişahın iradesine tabi ve onunla beraber şahıslarını vikaye edebilecek herhangi bir vaziyete razı.Ordunun elinden esliha ve cephanesi alınmış ve alınmakta...İtilaf Devletleri, mütareke ahkamına rivayete lüzum görmüyorlar. Birer vesile ile, İtilaf donanmaları ve askerleri İstanbulda. Adana vilayeti Fransızlar Urfa, Maraş, Ayıntap İngilizler tarafından işgal edilmiş. Antalya ve Konyada, İtalyan kıtaat-ı askeriyesi Merzifon ve Samsunda İngiliz askerleri bulunuyor. Her tarafta, ecnebi zabit ve memurları ve hususi adamları faaliyette. Nihayet, mebde-i kelam kabul ettiğimiz tarihten dört gün evvel, 15 Mayıs 1919da İtilaf Devletlerinin muvafakatiyle Yunan ordusu İzmire ihraç ediliyor.(Kitabın İçinden)